کابل
.کابل زیبا مرکز کشورما میباشد ونفوس آن در حال حاصر بیش از چهارملیون است
کابل دارای مکا تب، لیسه ها، شفا خانه ها و ادارات بسیارمهم دولتی ، قرارگاه های نظامی، دانشگاه ها ، ده ها وحتی صد ها موسسه عام المنفعه دیگر است. این شهردر دامنۀ کوه آسمایی وشیردروازه، بهردوطرف رود کابل آباد شده و از سطح بحر تقریبآ شش ونیم هزار فت بلند است. در زمان قدیم در دورادورشهرکابل دیوارهای مستحکمی موجود بود که ارتباط شهر با نواحی آن با هفت دروازه صورت میگرفت، امروز هم آثار دیوار های شهر برکو آسمایی وشیردروازه شاهد استحکام سابقه آنست. کابل یک شهرتاریخی وبسیارکهن است که حوادث روزگار را بسیاردیده وچشیده چون بر چهار راه تجارت شرق ، شمال ، جنوب وغرب واقع شده، اهمیت تجارتی آن خیلی زیاد است. کابل ازحیث قدامت با قدیمترین شهرهای بلخ و بامیان همسری داشته ودرکتاب ویدا، نام «کیسبها» برای کابل استعمال شده. تجارت و شهرت بازرگانی کابل در زمان های خیلی قدیم معروف است. چنانچه دراثنای حملات اسکندر نیزموقعیت مهم تجارتی خود را داشت وراههای تجارتی از هر طرف به آن وصل می شد. کابل رادر ادبیات پهلوی «کابل» قید کرده اند که نزدیک به تلفظ امروزی آن است همچنان بعضآ مورخین یونانی آنرا «کابورا» و «کارورا» نیز گفته اند. دیوارهای کابل که امروزنیز بقایای آن به سر کوههای شیردروازه و آسمایی دیده میشود از طرف شاهان کابل بنا شده بود تا در برابرهجوم های بزرگ بتوانند از خود مقاومت نشان بدهند. درسال 81 هجری وقتی مسلمانان به شهر حمله کردند دیوارهای شهر را بعد ازتقریبآ دوصد سال جنگ پی در پی از طرف دهمزنگ شگافتند، مسلمانان عرب فاتح شدند و شاه کابل بسوی گردیز رفت، اما تشکیل دولت های صفاری و طاهری نفوذ عرب ها را از کشور کم کرده رفت و کابل نیز بدست حکمرانان محلی اداره میشد، حقارن ضعف صفاریان از کوهستان شرقی کابل یک قوم دیگربنای سلطنت را در کابل گذاشته که سر کرده شانرا کالاله میگفتند وتا به عصر غزنویان باقی بودند تا اینکه در سال 366 هجری ضمیمه سلطنت غزنوی شد، کابل در عهد غوریان نیز از جمله شهرهای عمده بود. در لشکر کشی های چنگیز کابل نیز مانند سایر شهرهای کشورما دست خوش چوروچپاول گردید. بعدازآن کابل بدست تیمور و حکم داران او بود دولت هرات بابر در این جا مستقرگردید وکابل دوباره رونق یافت و تاسنه 923 پایتختب بود. بابر به کمک مردم این شهر، هندوستان رافتح کرد و پایتخت خود را ازکابل به اگره نقل داد و کابل مرکزولایت شد. وقتیکه سلطنت به احمدشاه درانی رسید، وی توجه به کابل نمود و خواست آنرا مرکز دولت خود قراربدهد. چنانکه برای همین مطلب درسال 1166 امراحداث یک دیوار بزرگ را درشهرداد، این دیواردرظرف چهارماه آباد گردید. تیمورشاه پس از تنظیم قندهار در سنه 1195 هجری رسمآ کابل را پایتخت ساخت و از آن تاریخ تاامروز کابل مرکز افغانستان است
افغانستان
افغانستان با بيش از 650 هزاركيلومتر وسعت (محصور در خشكي) در جنوب آسيا قرار دارد و جز كشورهاي خاورميانه محسوب مي گردد
كشورهاي هم سرحد با افغانستان: پاكستان (2430 كيلومتر) تاجيكستان (1206) ايران (945) تركمنستان (744) ازبكستان (137) چين (76)
جمعيت: بيش از 26 ميليون نفر كه 46/97 درصد را مردان و 45/47 درصد را زنــان تشكيــل مي دهنــد و از اين تعــداد 42/2 در صــــد افــراد زيــر 14 ســـال و01/55 درصد افراد بين 15 تا 64 سال مي باشند
دسترسي به خدمات پزشكي يك پزشك براي هر 5000 نفر افغاني
احتمال مرگ كودكان 1 كودك از 4 كودك افغاني
مليت افغان
قوميتها و نژادها پشتو ، تاجيك ، هزاره ، ازبك و
پايتخت شهر كابل با جمعيت بيش از چهار ميليون
روز ملي 28 اسد سال خورشيدي ، 19 آگوست 1919
1946تاريخ عضويت در سازمان ملل
نوع حكومت فعلاٌ به رياست آقاي كرزاي اداره ميشود
واحد پول افغاني.
نوع تبادل از
50 دالر1= افغاني
خ 60 افغاني= Euro 1
سال مالي اول حمل هر سال خورشيدي (21 مارچ) شركاي تجاري: ايران - امارات متحده - هندوستان - آلمان - فرانسه - ايالات متحده آمريكا - پاكستان - تركمنستان - ازبكستان
جغرافیای طبیعی افغانستان
افغانستان سرزمینی کوهستانی و محاط بر خشکی است، و جز «اردن هاشمی» تنها کشور خاورمیانه محسوب می شود که به «دریا» راه ندارد. این سرزمین درنیمکره شمالی، نیمکره شرقی و درمحدوده آسیای میانه واقع است. مساحت آن را در منابع مختف بین 620 تا 700 هزار کیلومتر مربع ذکر کرده اند، اما 225، 652 کیلومتر مربع مساحت داشته و چهلمین کشور جهان به شمار می آید. طول مرزهای افغانستان حدود 5800 کیلومتر می باشد، که شامل 2384 کیلومتر درشمال با جمهوری های تاجیکستان، ازبکستان و ترکمننستان؛ 2240 کیلومتر از مشرق و جنوب با جمهوری اسلامی پاکستان، 73 تا 93 کیلومتر مربع از سمت شمال شرقی از طریق تنگه واخان با ایالت مسلمان نشین سین کیانگ (ترکمنستان) جمهوری خلق چین و 855 تا 930 کیلومتر در مغرب با جمهوری اسلامی ایران (که 619 کیلومتر آن با استان خراسان می باشد) یشترین فاصله شرق تا غرب افغانستان 1240 کیلومتر، و شمال تا جنوب آن 855 کیلومتر است و حداقل فاصله آن با آبهای آزاد جهان 500 کیلومتر است.قسمت های وسیعی از خاک افغانستان را عمدتا در شمال و شرق کشور، کوهها وسنگلاخ ها پوشانده است کوههای هند و کش به طول 600 و عرض 100 کیلومتر از سمت شمال شرقی به طرف غرب و جنوب غربی کشیده شده و تقریباً از میانه کشور می گذرد. این کوهها بیش از نیمی از سرزمین افغانستان را فراگرفته، و برای شهرهای «کابل»، «قندهار» و«هرات» ارزش استراتژیکی مهمی ایجاد کرده است.کوههای قدر به طرف مغرب امتداد می یابند، از ارتفاع آن کاسته می شود و در نزدیکی مرزهای ایران تبدیل به کوهها و تپه های کم ارتفاع می گردند.در ادرتفاعات هند و کش همواره برف وجود دارد. حتی در تابستان ها نیز قله ها و یخچال ها پر برف است.در میان ارتفاعات هند و کش،دره های عمیق و خوش آب و هوا و حاصلخیزی وجود دارد که محیط مساعدی برای پرورش دام و تولید میوه است.افغانستان سرزمین افراط و تفریط است کوهها سر به فلک کشیده و دره ها عمیق، باران های بهاری و تابستان های خشک، زمستان های بسیار سرد و تابستان های گرم، ارتفاعات پوشیده از برف در طول سال و سرزمین های پست و خشک وسوزان.این افراط و تفریط در زندگی اجتماعی نیز وجود دارد.سرزمین افغانستان در طول تاریخ گلوگاه تهاجم به هند بوده است؛ جنگجویان بسیاری چون «اسکندر مقدونی»، «محمود غزنوی»، «تیمور گورکانی»، «نادر شاه افشار»، از پیچ و خم کوهها و دره های این کشور خود را به هندوستان رسانده اند. علاوه بر این تا قبل از کشف راههای آبی در قرون جدید و سپس توسعه راههای هوایی، خط مسیر بازرگانی شرق و غرب، از دشت شمالی آن عبور می کرد، محل عبور کاروانهای جاده ابریشم از این سرزمین بوده که عموما ازطریق قندهار به هند و از طریق بلخ به چین می رفت.پس از کشف راههای آبی و سپس توسعه راههای هوایی، افغانستان مانند سایر سرزمین های آسیای مرکزی، تبدیل به منطقه ای بن بست شد و گذر هیچ بیگانه ای به آنجا نیفتاد. همچنین ارتفاعات افغانستان سپر استراتژیکی مستحکمی بین آسیای شمالی و آسیای جنوبی است
مهمترین عوارض طبیعی افغانستان عبارتند از
. کوهها و کوهستان ها
مهم ترین ارتفاعات کشور از این قرار است
1- هند و کش (6298 متر) 2- پامیر کوچک، (6281 متر دروخان) 3- بدخشان(5355 متر) 4- بابا (5413 متر، بامیان) 50 سفید خرس 6- ترغان (3982 متر) 7- سفید کوه (4755 متر ، سکرم) 8- نورستان 9- شاه مقصود (2773 متر) 10- مزار (3787 متر) 11- هزار جات (4101 متر، تمران) 12- بندبیان 13- چلبدالان 14- سیاه کوه 15- بالا کوه (3872 متر) 19- دوشاخ (2110 متر) 20 یاه بند (2560 متر 21- چاغی
. رودها
رودهای افغانستان (که به آن دریا می گویند)، از کوههای مرکزی و مناطق شرقی کشور سر چشمه گرفته، به سمت غرب و جنوب جریان می یابد. به دلیل ارتفاع زیاد کوهها و کاهش نسبتاً سریع ارتفاع کوهها، سرعت آب ها بسیار زیاد است و به همین جهت برای تولیدانرژی برق مناسب است
مهمترین رودهای کشور عبارتند از
1- آمودریا (جیحون) از کوههای پامیر سرچشمه گرفته و حدود 1126 کیلومتر از آن در قسمت مرزهای شمالی کشور با تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان می باشد و قسمت هایی از آن قابل کشتیرانی است در سواحل آن رودخانه شیرخان بندر و بندر حیرتان قرار گرفته، که کالاهای صادراتی یا وارداتی افغانستان به ممالک آسیای میانه از این طریق مبادله می شود.جیحون دارای آبشارهای متعدد است و برای تولید نیروهای هیدرولیک قابل استفاده است 2- هیرمند (هلتمند): از کوههای یغمان در غرب کابل سرچشمه گرفته و 1400 کیلومتر طول دارد و در جنوب غربی افغانستان قسمت کمی از مرز مشترک ایران و افغانستان را تشکیل می دهد و مهمترین منبع تامین آب دریاچه های سیستان و بلوچستان و اراضی زراعی شمالی آن است. 3- هریرود- از کوه بابا در مرکز افغانستان سرچشمه گرفته، از هرات می گذرد و در شمال غربی کشور اندکی از مرز مشترک ایران و افغانستان را تشکیل داده سرانجام در ریگزارهای ترکمنستان فرو می رود. 1230 کیلومتر طول داشته و دارای آبشارهای متعدد است و برای تولید نیروی برق مناسب است. 4- کابل رود: از کوههای شرقی سرچشمه گرفته از وسط دو شهر مهم «کابل» و «جلال آباد» عبور کرده وارد خاک پاکستان می شود و به رود «سند» می ریزد. 5- دریای پامیر 6- کوکچه 7- فرخار 8- دریای کندوز 9- دریای خلم 10- بلخ 11- دریای بند امیر 12- دریای پنج شیر 13- دریای کند 14- دریای غربی 15- رود لوره 16- ترناک رود 17- دریای ارغنداب 18- خاش رود 19- فراه رود 20- نیزگان 21- تکاب استادن 22- شیرین تکاب 23- دریای مرغاب 24- دریای اولنگ 25- رود گز.
. دریاچه ها
دریاچه هایی بسیار کوچک، به نام های «آب ایستاده مقر»، «بند کجکی» »بندار عنداب»، «دق پترکان»، (در مرز ایران) ، «هامون پورک» و«دشتنمدی»دارد
. دشت ها
که عموماً در شمال و شرق هستند.از جمله : 1- دشت برنگ 2-د پشت رود 3- گرمسیر 4- ریگستان 5- سیاه سنگ 6- دشت مرغو (مارگو) 7- دشت خلش 8- دشت همدم آب 9- هجده نهر 10- دشت نمدی
ظهیرالدین بابر در سال 931 هـ. ق گفته است
شما از کابل طی یک روز می توانید به منطقه ای بروید که هرگز برف نمی بارد، اما ظرف دو ساعت می توانید به منطقه ای بروید که برف هرگز ذوب نمی شود
. آب و هوا
طبیعت افغانستان به خاطر ارتفاعات سر به فلک کشیده و رودخانه هایی که از آن سرچشمه می گیرد، زیباست و تنوع آب و هوا در آن مشهود است.زمستانهایش بسیار سرد (تا 20 درجه زیر صفر ) و تابستانهایش بسیار گرم ( تا 40درجه بالای صفر) می باشد.ب و هوا از یک استان به استان دیگر و از یک شهر به شهر دیگر تفاوت دارد.بارندگی نیز در نقاط مختلف، متفاوت می باشد و بین 100 تا 400 میلی متر در نوسان است.این مقدار در مناطق شرقی بین 250 تا 400 و در مناطق غربی و جنوب غربی بین 100 تا 150 میلی متر است در مناطق مرکزی به علت وجود ارتفاعات و بارندگی بیشتر، هوا از نواحی دیگر سردتر است، ولی در مناطق جنوبی و غربی به علت کمی بارندگی هوا گرمتر بوده دارای تابستان های گرم و خشک و زمستان های معتدل تر است.در مناطق کوهستانی به علت برف و یخبندان ارتباط روستائیان و قبایل نیمی از سال با یکدیگر قطع می شود و آب وهوا تاثیر بسیار در پراکندگی و جدایی جمعیت دارد.منابع آب زیرزمینی افغانستان نسبتاً غنی است در شهر کابل آب درعمق 3-4 متری زمین قرار دارد؛ ولیکن به دلایل فنی، کمتر از آب زیرزمینی استفاده شده و عموما مردم در اکثر نقاط افغانستان با مشکل کمبودآب (آشامیدنی - کشاورزی) روبرو هستند وتنها %22به آبهای سالم مصرفی دسترسی دارند %39 شهرها، %18 روستاها
و هوا